بکارگیری تلفیق مهندسی ارزش و مدیریت ریسک در شناسایی و الویت‌بندی روش‌های مدیریت رسوب در مخازن سدها با استفاده از روش سلسله مراتبی AHP (مطالعه موردی: مخزن سد سفیدرود)

کد مقاله : 1139-IHA (R1)

نویسندگان

فاطمه صحرانوردثابت قدم *، سیدسعید راثی نظام، علی هوشمند آیینی علوم و تحقیقات

چکیده مقاله

رسوبگذاری در مخازن سدها یکی از مشکلات اساسی است که اکثر سدهایی که تاکنون به مشکل رسوب و کاهش عمر مفید مواجه بوده‌اند مخصوصاً سدهای کشورمان به علت عدم برنامه‌ریزی صحیح و در نتیجه احداث سد قبل از مطالعه دچار چنین مشکلی شده‌اند. روش‌های مدیریت رسوب در مخزن به سه بخش تقسیم می‌شوند روش‌های کاهش ورود رسوب به مخزن شامل سدهای کنترل کننده و آبخیزداری، روش‌های کنترل رسوب در مخزن شامل بندهای کنترلی و بهسازی شیب، روش‌های تخلیه رسوب از مخزن شامل عملیات شاس و لایروبی می‌باشد. بدین منظور با تشکیل کارگروهی از کارشناسان و مطالعات قبلی، روش-های مدیریت رسوب با استفاده از روش سلسله مراتبی AHP الویت‌بندی شده‌اند. در ارزیابی معیارها کاهش زمان اجرا با مجموع وزن 482/0 بیشترین تاثیر را در پروژه‌های مدیریت رسوب دارد و عملیات شاس جایگزین تخلیه جریان غلیظ با مجموع وزن 422/0 به عنوان بالاترین الویت در روش‌های مدیریت رسوب رتبه‌بندی شدند. برای شناسایی احتمال وقوع و شدت تاثیر ریسک-های موجود با انجام تحلیل کمی، ریسک‌ها ارزیابی شدند. نتایج بیانگر این بود که انحراف آب رودخانه‌های اصلی و فرعی با بیشترین شاخص ارزش اصلاحی 147درصد در مقایسه با لایروبی مکانیکی راه حل اثربخش برای علاج‌بخشی مساله رسوب‌گذاری در مخزن سفیدرود خواهد بود. استفاده از روش‌های کنترل فرسایش از جمله بندهای کنترلی از روش‌های کاهش رسوب می‌تواند جایگزین روش آ‌بخیزداری شود. با توجه به بررسی‌های انجام شده استفاده از روش‌های تخلیه رسوب از جمله عملیات شاس با توجه به هزینه بر بودن در مقایسه با تخلیه جریان غلیظ احتیاج به بررسی بیشتر دارد.

کلیدواژه ها

مدیریت رسوب، مهندسی ارزش، مدیریت ریسک، روش سلسله مراتبی AHP

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی