مطالعه آزمایشگاهی گسترش نفوذ فعال آب شور بر اثر افزایش چگالی در آبخوان‌های مجاور دریاچه‌های درحال خشک شدن
کد مقاله : 1050-IHA (R2)
نویسندگان
هانیه جوادی *، حجت احمدی
دانشگاه ارومیه
چکیده مقاله
دریاچه‌ها به عنوان منابع طبیعی حیاتی در برابر تغییرات آب و هوایی حساس بوده و به‌طور چشمگیری به تهدید تغییرات اقلیمی پاسخ می‌دهند. تغییرات اقلیمی و افزایش دمای هوا منجر به تغییرات نرخ تبخیر سطحی از دریاچه‌ها و افزایش چگالی آب شور می‌شود. این امر با ایجاد پدیده نفوذ فعال موجب پیشروی غیر‌عادی آب‌های شور به سمت سفره‌های آب زیرزمینی در آبخوان‌های مجاور دریاچه‌ها شده است. در این تحقیق تاثیر افزایش چگالی آب شور بر روند تشکیل و پیشروی پنجه‌ی آب شور به صورت آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفته‌است. به این منظور یک آزمایش دو مرحله‌ای با دو چگالی متفاوت به وسیله‌ی مدل آزمایشگاهی انجام شد. در مرحله‌ی اول بار هیدرولیکی کل در سمت آب شیرین بیشتر از سمت آب شور بود و گوه‌ی آب شور در حالت مقاوم ایجاد شد و به تعادل رسید. در ادامه تنها با افزایش دانسیته‌ی آب شور و بدون ایجاد تغییر در تراز‌های آب شور و شیرین، گوه‌ی آب شور تشکیل شده و پیشروی آن نسبت به حالت قبل اتفاق افتاد (نفوذ فعال). نتیجه‌ی این تحقیق نشان داد که علیرغم پایین بودن ارتفاع آب شور از ارتفاع آب زیرزمینی، تنها با افزایش دانسیته آب شور، نوع پیشروی از حالت مقاوم به حالت فعال تبدیل می‌شود. این مسئله نشانگر آن است که دانسیته‌ی آب شور و یا تراز آن به تنهایی نمی‌تواند تعیین کننده‌ی رفتار نهایی پنجه‌ی آب شور باشد، بلکه بار هیدرولیکی کل معیار اصلی بوده و باید در مطالعات تهاجم آب شور مد نظر قرار گیرد.
کلیدواژه ها
آب زیرزمینی، جریان وابسته به چگالی، آبخوان ساحلی، نفوذ فعال، نفوذ غیر‌فعال
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی